Εκκολπωματίτιδα: Ο Γαστρεντερολόγος στην Αθήνα – Βριλήσσια, Ιωάννης Ραφτόπουλος, εξηγεί όσα πρέπει να γνωρίζετε

Η εκκολπωματίτιδα και η εκκολπωμάτωση του παχέος εντέρου είναι δύο διαφορετικές, αλλά συχνά συγχεόμενες καταστάσεις. Η σωστή διάκριση μεταξύ εκκολπωμάτωσης, εκκολπωματικής νόσου και εκκολπωματίτιδας είναι σημαντική, καθώς επηρεάζει τόσο τη διαγνωστική προσέγγιση όσο και την κατάλληλη θεραπεία. Στο άρθρο που ακολουθεί παρουσιάζονται με σαφήνεια οι βασικές διαφορές μεταξύ των παραπάνω καταστάσεων, καθώς και οι σύγχρονες αρχές διάγνωσης, αντιμετώπισης και πρόληψης της εκκολπωματίτιδας.

Τι είναι το εκκόλπωμα;

Το εκκόλπωμα είναι μια μικρή σακοειδής προσεκβολή που σχηματίζεται στο τοίχωμα ενός κοίλου οργάνου. Στο παχύ έντερο, τα εκκολπώματα δημιουργούνται συνήθως σε σημεία όπου το εντερικό τοίχωμα είναι πιο ευάλωτο, κυρίως εκεί όπου μικρά αιμοφόρα αγγεία διαπερνούν τη μυϊκή του στιβάδα. Τα εκκολπώματα εμφανίζονται συχνότερα στο σιγμοειδές, δηλαδή στο τελικό τμήμα του παχέος εντέρου πριν από το ορθό. Στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για επίκτητα ψευδοεκκολπώματα, επειδή στον σχηματισμό τους δεν συμμετέχουν όλα τα στρώματα του εντερικού τοιχώματος. Η παρουσία ενός ή περισσότερων εκκολπωμάτων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει φλεγμονή ή ενεργός νόσος. Πολλοί άνθρωποι έχουν εκκολπώματα χωρίς να εμφανίζουν συμπτώματα και συχνά τα ανακαλύπτουν τυχαία κατά τη διάρκεια κολονοσκόπησης ή απεικονιστικού ελέγχου.

Τι είναι η εκκολπωμάτωση του παχέος εντέρου;

Ως εκκολπωμάτωση παχέος εντέρου ορίζεται η παρουσία πολλαπλών εκκολπωμάτων, χωρίς να συνυπάρχει απαραίτητα φλεγμονή. Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι ασυμπτωματική και δεν απαιτεί ειδική φαρμακευτική αγωγή. Ορισμένοι ασθενείς ωστόσο, μπορεί να εμφανίσουν συμπτώματα όπως κοιλιακός πόνος, φούσκωμα, δυσκοιλιότητα, διάρροια ή μεταβολές στη συχνότητα των κενώσεων. Όταν τα συμπτώματα αυτά σχετίζονται με την παρουσία εκκολπωμάτων χωρίς να υπάρχει οξεία φλεγμονή, η κατάσταση περιγράφεται ως εκκολπωματική νόσος. Η εμφάνιση της εκκολπωμάτωσης θεωρείται πολυπαραγοντική. Η ηλικία, η κληρονομική προδιάθεση, οι μεταβολές στη δομή και την κινητικότητα του εντέρου, καθώς και παράγοντες που σχετίζονται με τη διατροφή και τον τρόπο ζωής, μπορεί να συμβάλλουν στον σχηματισμό εκκολπωμάτων.

Τι είναι η εκκολπωματίτιδα;

Η εκκολπωματίτιδα είναι η φλεγμονή ενός ή περισσότερων εκκολπωμάτων του παχέος εντέρου. Ανάλογα με την έκταση της φλεγμονής και την παρουσία επιπλοκών, διακρίνεται σε απλή ή μη επιπλεγμένη και επιπλεγμένη. Στην μη επιπλεγμένη εκκολπωματίτιδα, η φλεγμονή παραμένει εντοπισμένη γύρω από το εκκόλπωμα, χωρίς να υπάρχει απόστημα, διάτρηση, συρίγγιο ή απόφραξη του εντέρου. Αντίθετα, η επιπλεγμένη εκκολπωματίτιδα μπορεί να συνοδεύεται από σοβαρότερα ευρήματα, όπως:

  • Απόστημα γύρω από το παχύ έντερο ή μέσα στην κοιλιά
  • Διάτρηση του εντέρου
  • Περιτονίτιδα
  • Στένωση ή απόφραξη του παχέος εντέρου
  • Δημιουργία συριγγίου προς την ουροδόχο κύστη, τον κόλπο ή άλλο γειτονικό όργανο

Ποια συμπτώματα προκαλεί η εκκολπωματίτιδα;

Το συχνότερο σύμπτωμα της εκκολπωματίτιδας είναι ο επίμονος κοιλιακός πόνος, ο οποίος εντοπίζεται συνήθως στο κάτω αριστερό τμήμα της κοιλιάς. Ο πόνος μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά ή να επιδεινωθεί σταδιακά μέσα σε διάστημα μίας ή περισσότερων ημερών. Η εκκολπωματίτιδα μπορεί επίσης να προκαλέσει:

  • Πυρετό ή ρίγος
  • Ευαισθησία στην κοιλιά, ιδιαίτερα κατά την πίεση
  • Φούσκωμα ή αίσθημα διάτασης
  • Δυσκοιλιότητα ή διάρροια
  • Ναυτία και, λιγότερο συχνά, έμετο
  • Μειωμένη όρεξη
  • Κόπωση ή γενικό αίσθημα αδιαθεσίας
  • Συχνουρία ή ενόχληση κατά την ούρηση, όταν η φλεγμονή βρίσκεται κοντά στην ουροδόχο κύστη

Η αιμορραγία από το έντερο μπορεί να εμφανιστεί σε ασθενείς με εκκολπωμάτωση, ωστόσο δεν αποτελεί τυπικό σύμπτωμα της οξείας εκκολπωματίτιδας. Η άμεση ιατρική αξιολόγηση είναι απαραίτητη όταν ο κοιλιακός πόνος είναι έντονος ή επιδεινώνεται, όταν συνυπάρχει υψηλός πυρετός, επίμονος έμετος, αδυναμία λήψης υγρών, σημαντική διάταση της κοιλιάς ή εμφανής αιμορραγία από το έντερο.

Εκκολπωματίτιδα | Διάγνωση

Η διάγνωση ξεκινά με τη λήψη αναλυτικού ιστορικού και την κλινική εξέταση. Ο γαστρεντερολόγος αξιολογεί την εντόπιση και τη διάρκεια του πόνου, τις αλλαγές στις κενώσεις, την παρουσία πυρετού, προηγούμενα επεισόδια και τυχόν συνοδά νοσήματα ή φάρμακα. Ο εργαστηριακός έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει γενική αίματος, δείκτες φλεγμονής, έλεγχο της νεφρικής και ηπατικής λειτουργίας, καθώς και γενική ούρων. Οι εξετάσεις αυτές συμβάλλουν στην εκτίμηση της έντασης της φλεγμονής, της γενικής κατάστασης του ασθενούς και της πιθανότητας εμφάνισης επιπλοκών. Όταν απαιτείται επιβεβαίωση της διάγνωσης ή διερεύνηση πιθανών επιπλοκών, η αξονική τομογραφία κοιλίας και πυέλου με ενδοφλέβια χορήγηση σκιαγραφικού αποτελεί συνήθως την εξέταση εκλογής. Μπορεί να αναδείξει χαρακτηριστικά ευρήματα, όπως πάχυνση του τοιχώματος του παχέος εντέρου, φλεγμονώδεις αλλοιώσεις στο παρακείμενο λίπος, καθώς και την παρουσία αποστήματος, διάτρησης ή απόφραξης.

Η κολονοσκόπηση αποφεύγεται συνήθως κατά την οξεία φάση της εκκολπωματίτιδας, καθώς η φλεγμονή καθιστά το τοίχωμα του εντέρου πιο ευάλωτο και μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο επιπλοκών. Εφόσον κριθεί απαραίτητη, προγραμματίζεται μετά την πλήρη υποχώρηση του οξέος επεισοδίου. Η ανάγκη διενέργειάς της εξατομικεύεται με βάση τη βαρύτητα της εκκολπωματίτιδας, τα ευρήματα της αξονικής τομογραφίας, την ηλικία και τα συμπτώματα του ασθενούς, καθώς και τον χρόνο και την ποιότητα της τελευταίας κολονοσκόπησης. Στόχος είναι να ελεγχθεί το παχύ έντερο και να αποκλειστούν άλλες παθήσεις που μπορεί να παρουσιάζουν παρόμοια κλινική ή απεικονιστική εικόνα.

Εκκολπωματίτιδα | Θεραπεία

Η θεραπεία της εκκολπωματίτιδας εξατομικεύεται ανάλογα με τη βαρύτητα της φλεγμονής, την παρουσία επιπλοκών, τη γενική κατάσταση του ασθενούς και τυχόν συνοδά προβλήματα υγείας. Η ήπια, μη επιπλεγμένη εκκολπωματίτιδα μπορεί συχνά να αντιμετωπιστεί στο σπίτι, με στενή ιατρική παρακολούθηση. Η αγωγή μπορεί να περιλαμβάνει προσωρινή προσαρμογή της διατροφής, επαρκή πρόσληψη υγρών και κατάλληλη αναλγητική θεραπεία. Η επάνοδος στη συνήθη διατροφή γίνεται σταδιακά, ανάλογα με την υποχώρηση του πόνου και των υπόλοιπων συμπτωμάτων.

Η χορήγηση αντιβιοτικών δεν είναι απαραίτητη σε κάθε ανοσοεπαρκή ασθενή με ήπια μη επιπλεγμένη εκκολπωματίτιδα εκκολπωματίτιδα. Η απόφαση λαμβάνεται εξατομικευμένα και τα αντιβιοτικά χρησιμοποιούνται συχνότερα όταν υπάρχουν ενδείξεις εντονότερης φλεγμονής, επιδείνωση της κλινικής εικόνας, σημαντικά συνοδά νοσήματα, ανοσοκαταστολή, συστηματικά συμπτώματα ή επιπλοκές.

Η νοσηλεία μπορεί να είναι απαραίτητη όταν ο ασθενής εμφανίζει έντονο πόνο, υψηλό πυρετό, επίμονους εμέτους, αδυναμία λήψης υγρών ή τροφής, ανοσοκαταστολή ή επιπλεγμένη εκκολπωματίτιδα. Σε περίπτωση αποστήματος μπορεί να απαιτηθεί ενδοφλέβια αντιβιοτική αγωγή και, ανάλογα με το μέγεθος και την εντόπισή του, διαδερμική παροχέτευση υπό απεικονιστική καθοδήγηση. Η επείγουσα χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να χρειαστεί σε περιπτώσεις γενικευμένης περιτονίτιδας, ελεύθερης διάτρησης του εντέρου, μη ελεγχόμενης λοίμωξης ή αποτυχίας της συντηρητικής θεραπείας. Αντίστοιχα, η απόφαση για προγραμματισμένη χειρουργική επέμβαση μετά από υποτροπιάζοντα επεισόδια δεν βασίζεται αποκλειστικά στον αριθμό των υποτροπών. Λαμβάνονται υπόψη η βαρύτητα των επεισοδίων, οι επιπλοκές, τα συνοδά νοσήματα και ο βαθμός στον οποίο η νόσος επηρεάζει την ποιότητα ζωής του ασθενούς.

Εκκολπωματίτιδα | Πρόληψη

Δεν είναι δυνατόν να προληφθεί κάθε επεισόδιο εκκολπωματίτιδας. Ωστόσο, ορισμένες αλλαγές στη διατροφή και στον τρόπο ζωής μπορούν να συμβάλουν στην καλύτερη λειτουργία του εντέρου και στη μείωση παραγόντων που σχετίζονται με την εμφάνιση νέων επεισοδίων. Μετά την πλήρη υποχώρηση της οξείας φλεγμονής συνιστώνται συνήθως:

  • Σταδιακή αύξηση της πρόσληψης φυτικών ινών
  • Επαρκής κατανάλωση υγρών
  • Τακτική σωματική δραστηριότητα
  • Διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους
  • Διακοπή του καπνίσματος
  • Αποφυγή της συχνής και μη αναγκαίας χρήσης μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας σε άτομα με εκκολπώματα. Η επαρκής πρόσληψη υγρών και η σταδιακή αύξηση των φυτικών ινών μπορούν να συμβάλουν σε πιο ομαλές κενώσεις. Όταν τα μέτρα αυτά δεν επαρκούν και η δυσκοιλιότητα επιμένει, μπορεί να χρειαστεί κατάλληλη υπακτική αγωγή, κατόπιν συνεννόησης με τον γαστρεντερολόγο, με στόχο τη διατήρηση μαλακών κοπράνων και την αποφυγή έντονης προσπάθειας κατά την κένωση.

Παράλληλα, η παλαιότερη αντίληψη ότι τα άτομα με εκκολπώματα πρέπει να αποφεύγουν ξηρούς καρπούς, σπόρους, ποπ κορν ή φρούτα με μικρούς σπόρους δεν υποστηρίζεται από τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα. Δεν έχει αποδειχθεί ότι η κατανάλωση αυτών των τροφών αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης εκκολπωματίτιδας και επομένως, δεν υπάρχει λόγος να αποκλείονται συστηματικά από τη διατροφή. Οι διατροφικές οδηγίες πρέπει πάντοτε να εξατομικεύονται, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν δυσκοιλιότητα, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου ή άλλα προβλήματα του πεπτικού συστήματος.

Επικοινωνήστε με το ιατρείο μας στην Αθήνα

Εάν εμφανίζετε επίμονο πόνο στην κάτω κοιλιακή χώρα, πυρετό, αλλαγές στις κενώσεις ή έχετε ιστορικό επαναλαμβανόμενων επεισοδίων εκκολπωματίτιδας, η έγκαιρη γαστρεντερολογική αξιολόγηση είναι απαραίτητη. Ο Γαστρεντερολόγος – Ειδικός Παθολόγος στην Αθήνα και τα Βριλήσσια, Δρ. Ιωάννης Ραφτόπουλος, πραγματοποιεί εξατομικευμένη διερεύνηση των παθήσεων του παχέος εντέρου, αξιολογώντας συνολικά το ιστορικό, την κλινική εικόνα, τις εργαστηριακές εξετάσεις και τα ευρήματα του απεικονιστικού ή ενδοσκοπικού ελέγχου. Επικοινωνήστε με το ιατρείο μας και προγραμματίστε το ραντεβού σας.

Leave a reply