Γαστροσκόπηση: Πώς και γιατί γίνεται

Γαστροσκόπηση στην Αθήνα – Βριλήσσια | Δρ. Ιωάννης Ραφτόπουλος

Η γαστροσκόπηση είναι μια εξέταση καθοριστικής σημασίας για τη διάγνωση και την πρόληψη παθήσεων του ανώτερου πεπτικού συστήματος, όπως είναι η γαστρίτιδα, το πεπτικό έλκος και οι προκαρκινικές αλλοιώσεις του οισοφάγου και του στομάχου. Παρά την υψηλή διαγνωστική της αξία, συχνά συνοδεύεται από άγχος ή επιφυλακτικότητα. Πολλοί ασθενείς ανησυχούν για το ενδεχόμενο δυσφορίας ή πόνου, ενώ άλλοι καθυστερούν την εξέταση, ακόμη και όταν παρουσιάζουν συμπτώματα όπως επίμονο πόνο στο στομάχι, καούρα, δυσφαγία ή ανεξήγητη αναιμία. Στις επόμενες ενότητες θα αναλύσουμε τι είναι η γαστροσκόπηση, πότε ενδείκνυται, ποια είναι η σωστή προετοιμασία και τι πρέπει να γνωρίζει κάθε ασθενής πριν και μετά την εξέταση.

Τι είναι η γαστροσκόπηση;

Η γαστροσκόπηση είναι η ενδοσκοπική εξέταση με την οποία ελέγχεται άμεσα ο βλεννογόνος του οισοφάγου, του στομάχου και του δωδεκαδακτύλου. Η εξέταση πραγματοποιείται με έναν λεπτό και εύκαμπτο ενδοσκοπικό σωλήνα, το γαστροσκόπιο, το οποίο διαθέτει σύγχρονο σύστημα ψηφιακής απεικόνισης υψηλής ευκρίνειας και πηγή φωτισμού στην άκρη του. Η εικόνα μεταφέρεται σε ειδική οθόνη σε πραγματικό χρόνο, επιτρέποντας στον γαστρεντερολόγο να αξιολογήσει με ακρίβεια τη μορφολογία, το χρώμα και την υφή του βλεννογόνου, καθώς και να εντοπίσει τυχόν παθολογικές αλλοιώσεις του ανώτερου πεπτικού συστήματος. Μεταξύ των συχνότερων ευρημάτων κατά τη γαστροσκόπηση συγκαταλέγονται:

• Οισοφαγίτιδα, συχνά σχετιζόμενη με γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.
• Γαστρίτιδα, οξεία ή χρόνια, με πιθανή παρουσία διαβρώσεων ή ατροφίας.
• Πεπτικό έλκος στομάχου ή δωδεκαδακτύλου.
• Οισοφάγος Barrett, σε ασθενείς με μακροχρόνια παλινδρόμηση.
• Γαστρικοί πολύποδες ή άλλες βλεννογονικές αλλοιώσεις.
• Αιμορραγικές βλάβες, ενεργές ή πρόσφατες.
• Στενώσεις ή άλλες δομικές ανωμαλίες.
• Ύποπτες νεοπλασματικές αλλοιώσεις, που απαιτούν ιστολογική επιβεβαίωση.

Σε ποιες περιπτώσεις συνιστάται η γαστροσκόπηση;

Η γαστροσκόπηση διενεργείται όταν υπάρχουν σαφείς κλινικές ενδείξεις για ενδοσκοπικό έλεγχο του ανώτερου πεπτικού ή όταν απαιτείται παρακολούθηση συγκεκριμένων παθολογικών καταστάσεων όπως:

• Επίμονες καούρες ή γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, ιδιαίτερα όταν δεν ανταποκρίνονται σε φαρμακευτική αγωγή
• Επιγαστρικός πόνος ή αίσθημα καύσου στο στομάχι
• Δυσφαγία (δυσκολία στην κατάποση) ή οδυνοφαγία
• Επίμονη ναυτία ή έμετοι, χωρίς προφανή αιτία
• Ανεξήγητη σιδηροπενική αναιμία, κυρίως σε άνδρες και μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες
• Αιμορραγία από το ανώτερο πεπτικό, όπως αιματέμεση
• Μέλαινα κένωση (μαύρα κόπρανα), που υποδηλώνει πιθανή αιμορραγία ανώτερου πεπτικού
• Ανεξήγητη απώλεια σωματικού βάρους
• Επίμονη δυσπεψία, ιδίως σε ασθενείς μεγαλύτερης ηλικίας ή με παράγοντες κινδύνου
• Υποψία γαστρίτιδας ή πεπτικού έλκους
• Παρακολούθηση γνωστών παθήσεων, όπως οισοφάγος Barrett, χρόνια γαστρίτιδα, γαστρικοί πολύποδες ή προηγούμενο πεπτικό έλκος

Επιπλέον, διενεργείται για την παρακολούθηση ήδη διαγνωσμένων καταστάσεων, όπως:

• Πεπτικό έλκος (για επιβεβαίωση επούλωσης, όταν υπάρχει σχετική ένδειξη)
• Χρόνια ατροφική γαστρίτιδα
• Εντερική μεταπλασία
• Οισοφάγος Barrett, σύμφωνα με τα πρωτόκολλα παρακολούθησης.

Πώς πραγματοποιείται η γαστροσκόπηση;

Η γαστροσκόπηση είναι μια σύντομη ενδοσκοπική διαδικασία, με μέση διάρκεια περίπου 5–15 λεπτά στη διαγνωστική της μορφή, η οποία μπορεί να παραταθεί εφόσον απαιτηθούν θεραπευτικοί χειρισμοί. Ο ασθενής τοποθετείται σε αριστερή πλάγια θέση και τοποθετείται ειδικό επιστόμιο για την προστασία των δοντιών και του ενδοσκοπίου. Πριν από την εισαγωγή του γαστροσκοπίου, εφαρμόζεται τοπικό αναισθητικό σπρέι στον φάρυγγα, με στόχο τη μείωση του φαρυγγικού αντανακλαστικού (αντανακλαστικό εμετού). Στις περισσότερες περιπτώσεις χορηγείται ενδοφλέβια καταστολή (μέθη), η οποία επιτρέπει στον ασθενή να είναι χαλαρός, με περιορισμένη αντίληψη της διαδικασίας και χωρίς σημαντική δυσφορία. Κατά τη διάρκεια της εξέτασης παρακολουθούνται τα ζωτικά σημεία όπως η αρτηριακή πίεση, οι σφύξεις και η οξυγόνωση.

Γαστροσκόπηση από τον Γαστρεντερολόγο Ιωάννη Ραφτόπουλο.

Το γαστροσκόπιο εισάγεται διαμέσου του στόματος και προωθείται προσεκτικά στον οισοφάγο, το στομάχι και το εγγύς τμήμα του δωδεκαδακτύλου. Για τη βελτίωση της ορατότητας γίνεται ήπια εμφύσηση αέρα ή συχνότερα διοξειδίου του άνθρακα (CO₂), το οποίο απορροφάται ταχύτερα και μειώνει το αίσθημα μετεωρισμού μετά την εξέταση. Εφόσον υπάρχουν ενδείξεις, μπορούν να πραγματοποιηθούν:

• Λήψη βιοψιών
• Ενδοσκοπική αιμόσταση
• Αφαίρεση μικρών πολυπόδων
• Διαστολή στενώσεων

Μετά την ολοκλήρωση της γαστροσκόπησης, ο ασθενής παραμένει για σύντομο χρονικό διάστημα σε χώρο ανάνηψης έως ότου υποχωρήσει η επίδραση της καταστολής. Στις περισσότερες περιπτώσεις, μπορεί να επιστρέψει στο σπίτι την ίδια ημέρα, με την προϋπόθεση ότι συνοδεύεται, εφόσον έχει λάβει μέθη.

Ψηφιακή χρωμοενδοσκόπηση

Η ψηφιακή χρωμοενδοσκόπηση αποτελεί μια σύγχρονη, προηγμένη τεχνολογία ενδοσκοπικής απεικόνισης που χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια της γαστροσκόπησης για την ενίσχυση της διαγνωστικής ακρίβειας. Σε αντίθεση με την κλασική χρωμοενδοσκόπηση, όπου εφαρμόζονται ειδικές χρωστικές ουσίες στον βλεννογόνο, η ψηφιακή αυτή μέθοδος αξιοποιεί οπτικά φίλτρα και ειδικούς αλγορίθμους επεξεργασίας της εικόνας. Με αυτόν τον τρόπο καθίσταται δυνατή η καλύτερη αναγνώριση πρώιμων δυσπλαστικών ή νεοπλασματικών αλλοιώσεων, καθώς και η ακριβέστερη λήψη βιοψιών. Η ψηφιακή χρωμοενδοσκόπηση έχει ιδιαίτερη κλινική αξία σε ασθενείς με οισοφάγο Barrett, χρόνια ατροφική γαστρίτιδα ή άλλες προκαρκινικές καταστάσεις, όπου η έγκαιρη ανίχνευση μικρών αλλοιώσεων είναι καθοριστικής σημασίας.

Προετοιμασία πριν τη γαστροσκόπηση

Η σωστή προετοιμασία πριν από τη γαστροσκόπηση είναι απαραίτητη για την ασφαλή διενέργεια της εξέτασης και τη σαφή απεικόνιση του ανώτερου πεπτικού. Η παρουσία τροφής ή υγρών στο στομάχι μπορεί να περιορίσει την ορατότητα του βλεννογόνου και να αυξήσει τον κίνδυνο εισρόφησης, ιδιαίτερα όταν χορηγείται ενδοφλέβια καταστολή.

Γενικές οδηγίες προετοιμασίας

Σύμφωνα με τα καθιερωμένα διεθνή ιατρικά πρωτόκολλα:

• Απαιτείται νηστεία από στερεές τροφές για τουλάχιστον 6–8 ώρες πριν από την εξέταση.
• Διαυγή υγρά (όπως νερό) επιτρέπονται συνήθως έως 2–4 ώρες πριν τη διαδικασία, εκτός εάν δοθούν διαφορετικές οδηγίες από τον ιατρό ή τον αναισθησιολόγο.
• Δεν πρέπει να καταναλώνονται γάλα, χυμοί με ίνες ή αλκοόλ τις ώρες πριν την εξέταση.

Οι ακριβείς οδηγίες μπορεί να διαφοροποιούνται ανάλογα με το ιατρικό ιστορικό, την ώρα της εξέτασης και το αν θα χορηγηθεί καταστολή.

Φαρμακευτική αγωγή

Ο ασθενής οφείλει να ενημερώσει τον γαστρεντερολόγο για όλα τα φάρμακα που λαμβάνει, συμπεριλαμβανομένων των συμπληρωμάτων διατροφής. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε περιπτώσεις:

• Αντιπηκτικής ή αντιαιμοπεταλιακής αγωγής, ιδίως όταν υπάρχει πιθανότητα λήψης βιοψιών ή θεραπευτικής παρέμβασης. Η διακοπή ή τροποποίηση της αγωγής γίνεται μόνο κατόπιν συνεννόησης με τον θεράποντα ιατρό και, όπου χρειάζεται, με τον καρδιολόγο.
• Σακχαρώδους διαβήτη, καθώς η νηστεία μπορεί να απαιτεί προσαρμογή ινσουλίνης ή αντιδιαβητικών φαρμάκων.
• Καρδιολογικών ή αντιυπερτασικών φαρμάκων, τα οποία συνήθως συνεχίζονται, εκτός αν δοθούν ειδικές οδηγίες.

Ιατρικό ιστορικό

Είναι σημαντικό να αναφερθούν:

• Αλλεργίες σε φάρμακα
• Ιστορικό καρδιολογικών, αναπνευστικών ή νευρολογικών παθήσεων
• Προηγούμενες επιπλοκές από αναισθησία ή μέθη

Η λεπτομερής ενημέρωση του ιατρού επιτρέπει την εξατομίκευση της διαδικασίας και μειώνει τον κίνδυνο ανεπιθύμητων συμβάντων.

Τι ισχύει όταν χορηγείται μέθη

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η γαστροσκόπηση πραγματοποιείται με ενδοφλέβια καταστολή για μεγαλύτερη άνεση του ασθενούς. Σε αυτή την περίπτωση:

• Απαιτείται η παρουσία συνοδού για την επιστροφή στο σπίτι.
• Δεν επιτρέπεται η οδήγηση, η εργασία ή η λήψη σημαντικών αποφάσεων για το υπόλοιπο της ημέρας.
• Συνιστάται αποχή από αλκοόλ την ίδια ημέρα.

Πιθανές επιπλοκές μετά τη γαστροσκόπηση

Η γαστροσκόπηση είναι μία ασφαλής ενδοσκοπική πράξη, όταν διενεργείται από εξειδικευμένο γαστρεντερολόγο και σε κατάλληλα οργανωμένο ιατρικό περιβάλλον. Ωστόσο, όπως κάθε ιατρική πράξη δεν είναι απολύτως απαλλαγμένη από τον κίνδυνο επιπλοκών. Στη συγκεκριμένη εξέταση, όμως, οι επιπλοκές είναι σπάνιες και στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων ήπιες και αυτοπεριοριζόμενες.

Συχνές και ήπιες ανεπιθύμητες ενέργειες

Μετά τη γαστροσκόπηση ενδέχεται να εμφανιστούν:

• Ήπιος πονόλαιμος ή αίσθημα ξηρότητας, λόγω της διέλευσης του ενδοσκοπίου από τον φάρυγγα. Το σύμπτωμα υποχωρεί συνήθως μέσα σε λίγες ώρες.
• Φούσκωμα ή αίσθημα πληρότητας, εξαιτίας της εμφύσησης αέρα ή διοξειδίου του άνθρακα (CO₂) κατά τη διάρκεια της εξέτασης.
• Ήπια ναυτία ή υπνηλία, κυρίως όταν έχει χορηγηθεί μέθη.

Σπανιότερες επιπλοκές

Σε μικρό ποσοστό ασθενών μπορεί να παρατηρηθούν:

• Μικρή αιμορραγία μετά από λήψη βιοψιών, η οποία είναι συνήθως περιορισμένη και αυτοϊώμενη.
• Αιμορραγία μετά από θεραπευτική πράξη (π.χ. πολυπεκτομή ή αιμόσταση), που ενδέχεται να απαιτήσει παρακολούθηση ή ενδοσκοπική αντιμετώπιση.
• Διάτρηση οισοφάγου, στομάχου ή δωδεκαδακτύλου, επιπλοκή εξαιρετικά σπάνια στη διαγνωστική γαστροσκόπηση, αλλά πιθανότερη σε σύνθετες θεραπευτικές παρεμβάσεις.
• Ανεπιθύμητες αντιδράσεις στη μέθη ή στην καταστολή, όπως παροδική υπόταση ή αναπνευστική καταστολή, οι οποίες αντιμετωπίζονται άμεσα σε οργανωμένο περιβάλλον.

Πότε πρέπει να επικοινωνήσετε άμεσα με τον Γαστρεντερολόγο σας;

Η πλειονότητα των ασθενών μετά από γαστροσκόπηση δεν εμφανίζει σοβαρές επιπλοκές και επιστρέφει σύντομα στις καθημερινές δραστηριότητες. Ωστόσο, σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να παρουσιαστούν συμπτώματα που απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση όπως:

• Έντονο ή επιδεινούμενο κοιλιακό ή θωρακικό πόνο, ιδιαίτερα όταν δεν υποχωρεί ή αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου.
• Υψηλό πυρετό, που μπορεί να υποδηλώνει φλεγμονώδη ή λοιμώδη επιπλοκή.
• Επίμονους ή επαναλαμβανόμενους εμέτους.
• Δυσκολία στην κατάποση ή επιδεινούμενο πόνο κατά την κατάποση.
• Αιματηρούς εμέτους (αιματέμεση) ή μαύρα κόπρανα (μέλαινα κένωση), που αποτελούν ενδείξεις πιθανής αιμορραγίας ανώτερου πεπτικού.

Μπορώ να κάνω γαστροσκόπηση και κολονοσκόπηση μαζί;

Ναι, σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν την ίδια ημέρα, στο πλαίσιο της ίδιας συνεδρίας, εφόσον υπάρχει σαφής ιατρική ένδειξη για έλεγχο τόσο του ανώτερου όσο και του κατώτερου πεπτικού συστήματος. Ο συνδυασμός των δύο ενδοσκοπικών εξετάσεων είναι συχνή πρακτική στη σύγχρονη γαστρεντερολογία, ιδίως σε περιπτώσεις:

• Ανεξήγητης σιδηροπενικής αναιμίας όπου απαιτείται πλήρης έλεγχος του πεπτικού συστήματος.
• Συνύπαρξης συμπτωμάτων από το ανώτερο και κατώτερο πεπτικό σύστημα.
• Ανάγκης συνολικού ενδοσκοπικού ελέγχου για διαγνωστικούς ή προληπτικούς λόγους.

Πλεονεκτήματα της διενέργειας την ίδια ημέρα

Η πραγματοποίηση γαστροσκόπησης και κολονοσκόπησης σε μία συνεδρία προσφέρει:

• Μία μόνο προετοιμασία, καθώς η προετοιμασία για κολονοσκόπηση καλύπτει και τη γαστροσκόπηση.
• Μία μόνο καταστολή (μέθη), μειώνοντας τη συνολική επιβάρυνση από αναισθησιολογικής πλευράς.
• Ολοκληρωμένο έλεγχο του πεπτικού συστήματος σε μία επίσκεψη.
• Μικρότερη συνολική ταλαιπωρία και λιγότερες απουσίες από εργασία ή καθημερινές δραστηριότητες.

Γνωρίστε τον Γαστρεντερολόγο στην Αθήνα – Βριλήσσια, Ιωάννη Ραφτόπουλο

Η γαστροσκόπηση και οι σύγχρονες ενδοσκοπικές εξετάσεις απαιτούν υψηλό επίπεδο εξειδίκευσης, εμπειρίας και αυστηρή τήρηση διεθνών προτύπων ασφάλειας. Ο Δρ. Ιωάννης Ραφτόπουλος είναι Γαστρεντερολόγος – Ειδικός Παθολόγος με πολυετή κλινική εμπειρία στην Ελλάδα και τη Γερμανία, προσφέροντας ολοκληρωμένη διάγνωση και αντιμετώπιση παθήσεων του πεπτικού συστήματος. Αποφοίτησε από την Ιατρική Σχολή του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης και εργάστηκε για 14 χρόνια σε νοσοκομεία της Γερμανίας, όπου απέκτησε τις ειδικότητες της Εσωτερικής Παθολογίας και της Γαστρεντερολογίας.

Έχει πραγματοποιήσει χιλιάδες διαγνωστικές και επεμβατικές ενδοσκοπήσεις, με ιδιαίτερη εξειδίκευση στην επεμβατική ενδοσκόπηση, όπως η ERCP (Ενδοσκοπική Παλίνδρομη Χολαγγειοπαγκρεατογραφία) και ο Ενδοσκοπικός Υπέρηχος (EUS). Υπηρέτησε επί πέντε έτη σε ακαδημαϊκό νοσοκομείο στο Wuppertal (Πανεπιστήμιο Bochum), συμμετέχοντας ενεργά και στην εκπαίδευση φοιτητών Ιατρικής. Στη συνέχεια εργάστηκε ως Επιμελητής Γαστρεντερολογίας και Εσωτερικής Παθολογίας στο Νοσοκομείο Nettetal. Διαθέτει επίσης εκτενή εμπειρία στον υπέρηχο κοιλίας και στις διαγνωστικές και θεραπευτικές παρακεντήσεις υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση, παρέχοντας ολοκληρωμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη φροντίδα σε ασθενείς με παθήσεις του ανώτερου και κατώτερου πεπτικού.

Σήμερα διατηρεί ιδιωτικό ιατρείο στην Αθήνα, στην περιοχή των Βριλησσίων, ενώ παράλληλα είναι επιστημονικός υπεύθυνος του Γαστρεντερολογικού Τμήματος του Μαραθώνειου Ιδιωτικού Πολυϊατρείου στην Παλλήνη και Επιμελητής της Ε’ Γαστρεντερολογικής Κλινικής Επεμβατικής Ενδοσκόπησης στο Metropolitan.

Επικοινωνήστε με το ιατρείο μας στην Αθήνα

Εάν εμφανίζετε συμπτώματα όπως επίμονο πόνο στο στομάχι, καούρα, δυσκολία στην κατάποση, ανεξήγητη αναιμία ή αιμορραγικά σημεία από το πεπτικό, μην αναβάλλετε τη γαστρεντερολογική εξέταση. Επικοινωνήστε με το ιατρείο μας στην Αθήνα – Βριλήσσια για να προγραμματίσετε το ραντεβού σας και να λάβετε υπεύθυνη, εξατομικευμένη ενημέρωση σχετικά με τη γαστροσκόπηση και τις σύγχρονες ενδοσκοπικές εξετάσεις. Η έγκαιρη διάγνωση και η πρόληψη αποτελούν το πιο ουσιαστικό βήμα για τη διατήρηση της υγείας του πεπτικού σας συστήματος.