Έντονο φούσκωμα στο στομάχι: Δυσανεξία στη λακτόζη, φρουκτόζη ή SIBO;

Το έντονο φούσκωμα στο στομάχι, τα αυξημένα αέρια, ο κοιλιακός πόνος, η διάρροια και οι αλλαγές στις κενώσεις είναι συχνά συμπτώματα που μπορεί να εμφανίζονται ή να επιδεινώνονται μετά το φαγητό. Σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να σχετίζονται με δυσανεξία στη λακτόζη, δυσαπορρόφηση φρουκτόζης ή με το Σύνδρομο Εντερικής Μικροβιακής Υπερανάπτυξης (SIBO). Παρότι οι καταστάσεις αυτές μπορεί να προκαλούν παρόμοια ενοχλήματα, διαφέρουν ως προς την αιτία, τη διάγνωση και την αντιμετώπισή τους. Για τον λόγο αυτό, όταν το φούσκωμα μετά το φαγητό, ο μετεωρισμός, ο κοιλιακός πόνος ή οι διαταραχές των κενώσεων επιμένουν, είναι σημαντικό να γίνεται σωστή γαστρεντερολογική αξιολόγηση πριν εφαρμοστούν αυστηροί ή μακροχρόνιοι διατροφικοί περιορισμοί. Στις επόμενες ενότητες αναλύονται η δυσανεξία στη λακτόζη, η δυσαπορρόφηση φρουκτόζης και το SIBO, τα συχνότερα συμπτώματά τους, καθώς και οι διαθέσιμες εξετάσεις για τη διάγνωσή τους.

Τι είναι η δυσανεξία στη λακτόζη;

Η λακτόζη είναι ο φυσικός υδατάνθρακας που περιέχεται στο γάλα και στα γαλακτοκομικά προϊόντα. Για να απορροφηθεί από τον οργανισμό, πρέπει πρώτα να διασπαστεί στο λεπτό έντερο από το ένζυμο λακτάση. Όταν η δραστηριότητα της λακτάσης είναι μειωμένη, η λακτόζη δεν διασπάται πλήρως και περνά στο παχύ έντερο. Εκεί ζυμώνεται από τα εντερικά βακτήρια, με αποτέλεσμα την παραγωγή αερίων και την εμφάνιση συμπτωμάτων όπως:

  • Φούσκωμα και διάταση της κοιλιάς
  • Αυξημένα αέρια και μετεωρισμός
  • Κοιλιακός πόνος ή κράμπες
  • Διάρροια
  • Βορβορυγμοί
  • Σε ορισμένους ασθενείς, ναυτία

Η ένταση των συμπτωμάτων διαφέρει από άτομο σε άτομο και επηρεάζεται κυρίως από την ποσότητα λακτόζης που καταναλώνεται και τον βαθμό ανεπάρκειας της λακτάσης. Η δυσανεξία στη λακτόζη δεν πρέπει να συγχέεται με την αλλεργία στο γάλα. Η αλλεργία αφορά αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος στις πρωτεΐνες του γάλακτος και αποτελεί διαφορετική κατάσταση.

Πώς γίνεται η διάγνωση της δυσανεξίας στη λακτόζη;

Η διάγνωση βασίζεται στο ιατρικό ιστορικό, στη συσχέτιση των συμπτωμάτων με την κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων και, όταν χρειάζεται, στο τεστ αναπνοής υδρογόνου και μεθανίου (breath test) με λακτόζη. Κατά την εξέταση, ο ασθενής λαμβάνει συγκεκριμένη ποσότητα λακτόζης και ακολουθούν επαναλαμβανόμενες μετρήσεις των αερίων στην εκπνοή. Εάν η λακτόζη δεν απορροφάται επαρκώς και φτάσει στο παχύ έντερο, η ζύμωσή της από τα εντερικά βακτήρια μπορεί να προκαλέσει αύξηση του υδρογόνου ή/και του μεθανίου στην εκπνοή. Η αξιολόγηση των συμπτωμάτων κατά τη διάρκεια του τεστ είναι επίσης σημαντική, καθώς η δυσαπορρόφηση λακτόζης δεν σημαίνει απαραίτητα και κλινική δυσανεξία. Ορισμένα άτομα μπορεί να εμφανίζουν δυσαπορρόφηση χωρίς να παρουσιάζουν ενοχλήματα.

Δυσανεξία στη φρουκτόζη ή δυσαπορρόφηση φρουκτόζης;

Η φρουκτόζη είναι ένα φυσικό σάκχαρο που περιέχεται κυρίως στα φρούτα, στο μέλι και σε διάφορα τρόφιμα και γλυκαντικά. Σε ορισμένα άτομα δεν απορροφάται πλήρως στο λεπτό έντερο. Η ποσότητα που παραμένει μη απορροφημένη φτάνει στο παχύ έντερο, όπου ζυμώνεται από τα εντερικά βακτήρια και μπορεί να προκαλέσει:

  • Φούσκωμα στο στομάχι και αέρια
  • Κοιλιακό πόνο ή κράμπες
  • Διάρροια ή πιο χαλαρές κενώσεις
  • Αίσθημα πληρότητας μετά το φαγητό

Η κατάσταση αυτή περιγράφεται ακριβέστερα ως δυσαπορρόφηση φρουκτόζης (fructose malabsorption) και δεν πρέπει να συγχέεται με την κληρονομική δυσανεξία στη φρουκτόζη, μια σπάνια γενετική μεταβολική νόσο που συνήθως εκδηλώνεται από τη βρεφική ή παιδική ηλικία.

Όταν υπάρχει σχετική υποψία, η διερεύνηση μπορεί να περιλαμβάνει τεστ αναπνοής (breath test) με φρουκτόζη, σε συνδυασμό πάντα με το ιατρικό ιστορικό και την αξιολόγηση των συμπτωμάτων.

Τι είναι το Σύνδρομο Εντερικής Μικροβιακής Υπερανάπτυξης (SIBO);

Το Σύνδρομο Εντερικής Μικροβιακής Υπερανάπτυξης (SIBO), από τον αγγλικό όρο Small Intestinal Bacterial Overgrowth, χαρακτηρίζεται από υπερβολική παρουσία ή διαταραχή της σύνθεσης των μικροοργανισμών στο λεπτό έντερο, με αποτέλεσμα να μπορεί να εμφανιστούν διάφορα γαστρεντερικά συμπτώματα.

Φυσιολογικά, το λεπτό έντερο διαθέτει σημαντικά μικρότερο μικροβιακό φορτίο σε σύγκριση με το παχύ έντερο. Όταν όμως διαταράσσονται οι φυσιολογικοί μηχανισμοί που περιορίζουν την ανάπτυξη των μικροοργανισμών ή επηρεάζεται η κινητικότητα του εντέρου, μπορεί να προκύψει μικροβιακή υπερανάπτυξη στο λεπτό έντερο. Η αυξημένη ζύμωση των υδατανθράκων που ακολουθεί μπορεί να οδηγήσει στην παραγωγή αερίων και στην εμφάνιση ενοχλητικών συμπτωμάτων. Τα συχνότερα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

  • Επίμονο ή έντονο φούσκωμα στο στομάχι
  • Μετεωρισμό και αυξημένη παραγωγή αερίων
  • Κοιλιακό πόνο ή δυσφορία
  • Διάρροια
  • Δυσκοιλιότητα σε ορισμένους ασθενείς
  • Αίσθημα πληρότητας ή βάρους μετά το φαγητό

Σε πιο έντονες ή παρατεταμένες περιπτώσεις, το SIBO μπορεί να επηρεάσει την απορρόφηση ορισμένων θρεπτικών συστατικών και να συνδεθεί με απώλεια βάρους, διατροφικές ελλείψεις ή σημεία δυσαπορρόφησης. Το Σύνδρομο Εντερικής Μικροβιακής Υπερανάπτυξης εμφανίζεται συχνότερα όταν υπάρχουν παράγοντες που επηρεάζουν τη φυσιολογική κινητικότητα ή την ανατομία του πεπτικού συστήματος. Σε αυτούς μπορεί να περιλαμβάνονται προηγούμενες χειρουργικές επεμβάσεις στην κοιλιά, ανατομικές αλλοιώσεις του εντέρου και ορισμένες παθήσεις που επιβραδύνουν τη φυσιολογική προώθηση του εντερικού περιεχομένου.

Επίμονο φούσκωμα στο στομάχι | Οφείλεται πάντα σε κάποια δυσανεξία;

Όχι. Συμπτώματα όπως το φούσκωμα, ο κοιλιακός πόνος, τα αέρια και οι αλλαγές στις κενώσεις είναι συχνά και μπορεί να οφείλονται σε πολλές διαφορετικές γαστρεντερολογικές καταστάσεις. Ανάλογα με το ιστορικό και την κλινική εικόνα, μπορεί να χρειαστεί να αποκλειστούν άλλες αιτίες, όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, η κοιλιοκάκη, φλεγμονώδεις παθήσεις ή άλλες οργανικές διαταραχές του πεπτικού συστήματος. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν συνυπάρχουν ανεξήγητη απώλεια βάρους, αίμα στα κόπρανα, σιδηροπενική αναιμία, πυρετός, νυχτερινά συμπτώματα ή επίμονη σοβαρή διάρροια. Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται πιο ολοκληρωμένη γαστρεντερολογική διερεύνηση και ένα breath test από μόνο του δεν επαρκεί για τη διάγνωση.

Θεραπεία

Στη δυσανεξία στη λακτόζη δεν είναι πάντοτε απαραίτητος ο πλήρης αποκλεισμός όλων των γαλακτοκομικών. Πολλοί ασθενείς μπορούν να ανεχθούν συγκεκριμένες ποσότητες ή προϊόντα χαμηλής περιεκτικότητας σε λακτόζη. Αντίστοιχα, στη δυσαπορρόφηση φρουκτόζης στόχος είναι να εντοπιστεί η ποσότητα και ο συνδυασμός τροφών που προκαλεί συμπτώματα, αποφεύγοντας αδικαιολόγητα αυστηρούς διατροφικούς αποκλεισμούς. Τέλος στο SIBO η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει κατάλληλη φαρμακευτική θεραπεία όταν υπάρχει ένδειξη, αλλά εξίσου σημαντική είναι η αναζήτηση του υποκείμενου παράγοντα που ευνοεί την υπερανάπτυξη των μικροοργανισμών.

Φούσκωμα στο στομάχι; Επικοινωνήστε με το ιατρείο μας στην Αθήνα

Εάν εμφανίζετε επίμονο φούσκωμα, αυξημένα αέρια, κοιλιακό πόνο, διάρροια, δυσκοιλιότητα ή ενοχλήματα που σχετίζονται με την κατανάλωση συγκεκριμένων τροφών, η γαστρεντερολογική αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό της αιτίας και στην επιλογή της κατάλληλης αντιμετώπισης. Επικοινωνήστε σήμερα με το ιατρείο μας και κλείστε ένα ραντεβού με τον Δρ. Ιωάννη Ραφτόπουλο, Γαστρεντερολόγο – Ειδικό Παθολόγο στην Αθήνα και τα Βριλήσσια.

Leave a reply